Dạo này mình đọc sách nhiều và đều hơn trước, một phần do nhu cầu công việc gặp nhiều “bài toán khó” bị mắc nên việc đi tìm lời giải qua những quyển sách được 2 “big mentors” (là Tổng GĐ và Phó Tổng của công ty) tiến cử nghe chừng là một cứu cánh tốt nên buộc phải cố. Nhưng nói chung mình đã không phải thất vọng, vừa có thêm được kiến thức, lại vừa hiểu hơn được về việc đọc sách.

Thực sự thì đọc sách là 1 kỹ năng không hề đơn giản như cái tên đơn sơ của nó gợi lên, và việc yêu thích sách và rèn luyện thói quen đọc sách thường xuyên đòi hỏi phải có thời gian và môi trường phù hợp. Quá trình vừa qua cho mình thấy một số điểm sau liên quan tới việc đọc sách (ở đây chỉ giới hạn trong loại sách kinh tế kinh doanh):

Vì sao vẫn cần đọc sách?

Việc tiếp thu kiến thức qua sách tồn tại từ thủa sơ khai của con người cho tới nay, tuy nhiên trong xã hội ngày nay người ta có cơ hội tiếp xúc với quá nhiều nguồn thông tin khác nhau, quá bận rộn với máy móc và mạng xã hội nên dễ dàng quên đi sự tồn tại của những cuốn sách (sự tồn tại của những con người khác còn bị quên nữa là sách!). Thêm nữa, nền giáo dục tồi tệ đã khiến người ta ác cảm với những gì gọi là “sách vở”, coi đó là thứ ko có giá trị gì trong thực tế, là cái cần phải tránh xa, và cổ xuý cho việc học qua trải nghiệm thực tế.

Tôi là người đánh giá cao việc học qua trải nghiệm và cũng đồng tình rằng đó là cách học tự nhiên và thấm lâu nhất, nhưng không có nghĩa chúng ta nên quên sách đi và chỉ lao ra ngoài trải nghiệm. Lý do là vì, những thứ ta có thể trải nghiệm bị giới hạn trong phạm vi địa lý, thời gian,.. hiện hữu xung quanh chúng ta, và chúng ta ít nhiều bị hạn chế trong việc lựa chọn những trải nghiệm mình muốn, nhưng những cuốn sách hay thì luôn ở đó để chúng ta có thể thể lựa chọn bất cứ lúc nào, chúng tổng hợp những kinh nghiệm, quan sát và cả phân tích, của những người đi trước để chúng ta tham khảo, và qua đó, chúng ta chủ động tích luỹ những kiến thức mình cần 1 cách rộng hơn, nhanh hơn, chưa nói tới việc những kinh nghiệm đi trước đó tránh cho chúng ta lao đầu vào trải nghiệm những thứ vô ích, hay thậm chí mang tới hậu quả. Đúng là không có cách tiến nào nhanh hơn là đứng trên vai những người khổng lồ, và sách chính là bậc thang giúp ta làm điều đó.

Tất cả những gì ta cần lưu ý chỉ là làm sao chọn đúng được cuốn sách hay, và luôn coi đó là nguồn thông tin để tham khảo chứ không bị bó buộc vào những gì ghi trong sách.

2 kiểu đọc: quăng lưới hay thả câu?

Với những cao thủ đọc sách chuyên nghiệp thì ko nói, nhưng bản thân tôi hay gặp phải tình trạng đọc xong nửa quyển sách là quên mất đoạn đầu, đọc đến cuối là quên mất cũng 4/5 quyển sách. Mục tiêu cuối cùng của việc đọc vẫn là tiếp nhận kiến thức mà nếu cứ quên thế thì nói chuyện quái gì nhỉ? Thế nên với những người như tôi thì tôi nghĩ nên có 2 giải pháp: (1) là quên thì cứ coi như là đã “tạm quên” đi, mình cứ move on và đọc tiếp những quyển thứ 2, thứ 3,.. về chủ đề đó. Sớm muộn thì những ý của quyển sách cũ lại lặp lại. Khi đọc 1 ý mới 1 lần thì ta quên, nhưng khi gặp lại nó 2 lần, 3 lần thì chắc hẳn là sẽ nhớ phải không nào. Cách thứ (2) là khi đọc thì có highlight lại những chỗ hay và sau 1 thời gian lại đọc lại chính quyển sách đó, giống như .. bò nó nhai lại rơm ấy. Lúc này sau khi nhai lại rồi thì hẳn bạn sẽ nhớ tương đối rõ những ý mình quan tâm.

Tôi tạm gọi phương pháp (1) là quăng lưới, còn phương pháp (2) là thả câu. Nhưng có lẽ nên nghĩ 1 tên nào đó liên quan tới con bò thì chắc hay hơn nhỉ? 🙂

Giá trị 1 quyển sách phụ thuộc rất nhiều vào chính bản thân người đọc

Tạm thời bỏ qua những yếu tố kỹ thuật như chất lượng dịch, cách hành văn,.. mà chỉ tính tới những quyển sách được công nhận rộng rãi là “tốt” thôi thì thực sự quyển sách đó có hay hay không phụ thuộc lớn vào bản thân người đọc nó.

Thực tế tôi đã thấy có những quyển sách mà ông A xuýt xoa ca ngợi hết mình nhưng chị B lại cho là “chẳng có gì hay mấy”. Nhìn lại thì thấy đúng là giữa ông A và chị B có độ chênh rất lớn về trải nghiệm trong nghề cũng như kỹ năng đọc sách. Hay với chính bản thân tôi, nhiều cuốn sách đã bốc bụi trong tủ từ mấy năm trước vì trước đọc không thấy hứng thú nhưng sao giờ lôi ra đọc lại thấy vào khủng khiếp!

Tất cả, theo tôi, nằm ở “phông nền trải nghiệm” của người đọc. Nếu người đó trong thực tế đã trải qua những tình huống có liên quan, nhất là lại có thời gian “khổ sở” tìm tòi đâu là bản chất vấn đề thì khi đọc được cuốn sách hay về chủ đề đó họ sẽ thấy vỡ ra tuôn trào, một cảm giác kiểu gọi như là “giác ngộ” mà Tố Hữu từng tả như “bừng nắng hạ”. Chính khi ấy ta mới đánh giá đúng giá nhất giá trị của cuốn sách, và cũng nhớ những gì sách viết lâu nhất.

Đọc sách thì phải tập trung và chủ động

Những ý kể trên đều ngầm cho thấy một mối liên hệ khăng khít giữa đọc sách và những trải nghiệm thực tế. Do vậy dẫn tới một lưu ý trong quá trình đọc sách, có thể nhiều người biết nhưng nhắc lại cũng ko thừa: Khi đọc sách ta cần hết sức tập trung để theo dõi mạch nội dung + không chỉ đọc để nhớ suông mà khi đọc cần lập tức liên hệ tới thực tế, trải nghiệm của mình để biến những nội dung trong sách “sống” đối với chính bản thân mình.

Làm như vậy thì tốc độ đọc chắc hẳn sẽ bị chậm lại, thế nhưng đó là sự chắc chắn cần thiết. Sự chủ động liên hệ nội dung sách với thực tế như thế sẽ giúp chúng ta đạt được luôn mục tiêu tối cao của việc đọc sách: ko phải là lấy số lượng hay là lấy kiến thức để khoe, mà là tiếp thu và ứng dụng những kiến thức có ích vào cuộc sống của chính chúng ta. Và nó cũng sẽ giúp chúng ta nhớ nội dung đã đọc lâu hơn.

@Tokyo, 25/10/2015.

Advertisements

One thought on “Tản mạn về đọc sách

  1. Nói thật chứ lần nào đọc bài trên blog của cậu đều tự hỏi “ông ni có thiệt là bằng tuổi mình không rứa trời?”… Bài viết rất hay, ít nhất là khá thấm với tớ tại thời điểm hiện tại, khi mà mua sách cả đống, nhưng cuốn nào cũng đọc dang dở đã cất luôn lên giá sách – có lẽ là trải nghiệm chưa đủ để ngấm hết, cũng như mua đọc cho đạt chất lượng cao.
    Thank you vinamiu!!!

Leave a Reply

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s